Sonnet LXXXIX

12.12.07

Khi anh chết, anh muốn tay em đặt trên mắt anh:

Anh muốn ánh sáng và lúa mì từ đôi bàn tay em yêu dấu

Để sự tươi mát của chúng ở trên anh lần nữa:

Anh muốn cảm thấy sự mềm mại đã làm thay đổi số phận anh.

Anh muốn em sống trong khi anh đợi em, anh ngủ.

Anh muốn tai em sẽ vẫn nghe tiếng gió,

Anh muốn em sẽ ngửi mùi thơm của biển- cái mùi chúng ta từng yêu đến thế.

Và sẽ tiếp tục đi dạo trên cát như chúng ta vẫn từng đi.

Anh muốn những gì anh yêu sẽ tiếp tục sống,

Và em, người anh yêu và hát ngợi ca nhiều hơn bất cứ điều gì khác

Anh muốn em tiếp tục sống tươi trẻ, tràn đầy:

Và em sẽ có được tất cả những gì tình anh mong em có,

Và bóng tối của anh sẽ tiếp tục hành trình trong mái tóc của em,

Và tất cả mọi vật có thể hiểu được tại sao anh có bài hát của mình


Sonnet LXXXIX

When I die, I want your hands on my eyes:

I want the light and the wheat of your beloved hands

to pass their freshness over me once more:

I want to feel the softness that changed my destiny.

I want you to live while I wait for you, asleep.

I want your ears still to hear the wind, I want you

to sniff the sea's aroma that we loved together,

to continue to walk on the sand we walk on.

I want what I love to continue to live,

and you whom I love and sang above everything else

to continue to flourish, full-flowered:

so that you can reach everything my love directs you to,

so that my shadow can travel along in your hair,

so that everything can learn the reason for my song.

Pablo Neruda

Sonnet LXXX

Em yêu ơi, anh trở về đây từ chuyến đi và nỗi buồn,

anh về với giọng nói của em,

với bàn tay em lượn trên cây guitar,

với ngọn lửa ngăn mùa thu lại bằng những nụ hôn,

với màn đêm bay quanh bầu trời trong những vòng tròn.

Anh đòi hỏi bánh mì và quyền lợi cho mọi người;

ruộng đất cho cho người công nhân không tương lai để sống.

máu anh mãi sục sôi và bài ca anh luôn hát!

nhưng riêng tình em, anh chẳng thể trao ai mà không chết.

Và em ơi, hãy cất lên khúc waltz của đêm trăng trong lành,

một điệu ru tình trên cây đàn guitar mềm như nước,

hãy chơi đi em, cho tới khi anh tựa đầu vào em, mơ mộng.

Bởi chính những mất ngủ của cuộc đời anh đã dệt nên tổ ấm chúng mình,

trong căn rừng nhỏ nơi bàn tay em sinh sống và bay lượn,

canh cho đêm của kẻ lữ hành yên giấc.


Sonnet LXXX

My Love, I returned from travel and sorrow

to your voice, to your hand flying on the guitar,

to the fire interrupting the autumn with kisses,

to the night that circles through the sky.

I ask for bread and dominion for all;

for the worker with no future ask for land.

May no one expect my blood or my song to rest!

But I cannot give up your love, not without dying.

So: play the waltz of the tranquil moon,

the barcarole, on the fluid guitar,

till my head lolls, dreaming:

for all my life's sleeplessness had woven

this shelter in the grove where your hand lives and flies,

watching over the night of the sleeping traveler.

Pablo Neruda

Sóng đối

8.12.07

Trong thân thể anh, em tìm kiếm trên núi
mặt trời chôn vùi trong rừng rậm,
Trong thân thể em anh tìm kiếm chiếc thuyền
trôi dạt trong đêm u tối

Counterparts

In my body you search the mountain
for the sun buried in its forest.
In your body I search for the boat
adrift in the middle of the night.

Octavio Paz

Sonnet XLVI

Trong tất cả các ngôi sao anh ngưỡng mộ
Ướt đẫm trên những dòng sông và trong những lớp sương mù,

Anh chỉ chọn ngôi sao anh yêu dấu.
Và từ đấy, anh ngủ với trời đêm.
Trong tất cả những con sóng, sóng này rồi sóng khác,
Biển xanh, cơn giá lạnh màu xanh, những cánh cây màu xanh,
Anh chỉ chọn một con sóng thôi,
Con sóng nguyên vẹn nơi thân thể em
Tất cả những giọt nước, tất cả những rễ cây,
Tất cả những tia sáng khắp nơi cùng tụ hội
Sớm muộn gì chúng cũng đến với anh
Nhưng tóc em, anh muốn chỉ cho mình
Và trong tất cả những vẻ yêu kiều mà Tổ quốc cho anh.
Anh chỉ chọn lấy trái tim em hoang dại


Sonnet XLVI

Of all the stars I admired, drenched
in various rivers and mists,
I chose only the one I love.
Since then I sleep with the night.

Of all the waves, one wave and another wave,
green sea, green chill, branchings of green,
I chose only the one wave,
the indivisible wave of your body.

All the waterdrops, all the roots,
all the threads of light gathered to me here;
they came to me sooner or later.

I wanted your hair, all for myself.
From all the graces my homeland offered
I chose only your savage heart.

Pablo Neruda

Sonnet XCIII

Nếu lúc nào đó, ngực em ngừng đập,
nếu có gì đó đột nhiên ngừng chuyển động,
ngừng sưởi ấm trong các mạch máu của em,
nếu giọng em biến mất, chẳng thể thành lời,

thì Matilde, em yêu dấu của anh, hãy để môi em hé mở;
bởi nụ hôn cuối sẽ luôn vương lại bên anh,
nó sẽ mãi mãi nằm yên trên miệng em
và sẽ theo cùng anh cho tới chết.

Anh sẽ chết khi hôn bờ môi em lạnh ngắt
vuốt ve những chồi non đã mất trên thân em,
tìm kiếm ánh sáng từ đôi mắt em, giờ đây khép chặt.

Khi lòng đất nhận lấy vòng tay ôm của chúng ta,
chúng ta sẽ quyện bên nhau, cùng chung cái chết
và sẽ sống mãi sự vĩnh cửu của nụ hôn.


Sonnet XCIII

If some time your breast pauses, if something stops
moving, stops burning through your veins,
if the voice in your mouth escapes without becoming word,

Matilde my love, leave your lips half-open:
because that final kiss should linger with me,
it should stay still, forever, in your mouth,
so that it goes with me, too, in my death.

I will die kissing your crazy cold mouth,
caressing the lost buds of your body,
looking for the light of your closed eyes.

And so when the earth received our embrace
we will go blended in a single death, forever
living the eternity of a kiss.

Pablo Neruda

Sonnet XVII


Anh không yêu em như yêu hồng Nhật Bản hay ngọc bích
hay như mũi tên của hoa cẩm chướng bắn ra các tia lửa;
Anh yêu em như yêu thầm kín một số điều u tối-
Những thứ nằm giữa bóng tối với linh hồn.

Anh yêu em như cái cây không bao giờ hoa nở,
giấu ẩn trong thân nó ánh sáng của những bông hoa
Và vì tình em, từ những miền sâu thẳm trên thân anh
Đã sống động hương sâu từ lòng đất

Anh yêu em không biết tại sao, khi nào, hay từ đâu
Anh chỉ yêu em thôi, không hoài nghi, không hãnh diện
Anh yêu em như vậy, bởi anh không biết cách yêu em nào khác

Trong tình yêu đó, chẳng có anh và cũng chẳng có em
Gần gũi quá, tay em trên ngực anh chính là tay anh
Gần gũi quá, anh ngủ chính là em nhắm mắt.


Sonnet XVII

I do not love you as if you were salt-rose, or topaz,
or the arrow of carnations the fire shoots off.
I love you as certain dark things are to be loved,
in secret, between the shadow and the soul.

I love you as the plant that never blooms
but carries in itself the light of hidden flowers;
thanks to your love a certain solid fragrance,
risen from the earth, lives darkly in my body.

I love you without knowing how, or when, or from where.
I love you straightforwardly, without complexities or pride;
so I love you because I know no other way
than this: where I does not exist, nor you,
so close that your hand on my chest is my hand,
so close that your eyes close as I fall asleep


Bản dịch khác


I don’t love you as if you were the salt-rose, topaz

or arrow of carnations that propagate fire:
I love you as certain dark things are loved,
secretly, between the shadow and the soul.

I love you as the plant that doesn’t bloom and carries

hidden within itself the light of those flowers,
and thanks to your love, darkly in my body
lives the dense fragrance that rises from the earth.
I love you without knowing how, or when, or from where,


I love you simply, without problems or pride:
I love you in this way because I don’t know any other way of loving
but this, in which there is no I or you,

so intimate that your hand upon my chest is my hand,
so intimate that when I fall asleep it is your eyes that close.

Pablo Neruda

Sonnet XCI

Tuổi tác che phủ chúng ta như mưa bụi
thời gian vô tận và buồn;
một chiếc lông chim chạm vào mặt em
một tia nước nhỏ thấm trên áo anh.

Thời gian không phân biệt bàn tay anh
và mấy quả cam trong tay em;
với tuyết và với cuốc, nó bào mòn
đời em, cũng là đời anh

Đời anh, anh đã trao em
năm tháng như chùm quả mọng
những hạt nho rồi sẽ trở về lòng đất.

Và ngay cả dưới đấy,
thời gian sẽ tiếp tục
chờ đợi, phủ mưa lên tro bụi,
háo hức xóa đi ngay cả sự vắng mặt.


Sonnet XCI

Age covers us like drizzle;
time is interminable and sad;
a salt feather touches your face;
a trickle ate through my shirt.

Time does not distinguish between my hands
and a flock of oranges in yours;
with snow and picks life chips away
at your life, which is my life.

My life, which I gave to you, fills
with years like a swelling cluster of fruit.
The grapes will return to the earth.

And even down there time
continues, waiting, raining
on the dust, eager to erase even absence.

Pablo Neruda

Trong rừng cây dương liễu

5.12.07

Image:Yeats1923.jpg


W. B. Yeats, thi hào, nhà viết kịch của Ireland, giải Nobel Văn học năm 1923. Ông là một trong các nhà thơ viết bằng tiếng Anh quan trọng nhất thế kỷ 20. Thơ của Yeats lãng mạn, bay bổng, có hình thức cổ điển, có tính biểu tượng cao. Trong giai đoạn về cuối đời, thơ ông càng chịu ảnh hưởng của các yếu tố thần thoại (Celtic, Hy Lạp) và có xu hướng bí hiểm, triết lý (trong đó một phần do ảnh hưởng của mối quan tâm tới Ấn Độ). Yeats cũng chính là người tham gia hiệu đính bản dịch Thơ dâng của Tagore và giới thiệu Tagore tới công chúng châu Âu.

Dịch thơ Yeats khá khó vì khó có thể giữ được cách gieo vần trong thể thơ của ông.

Trong rừng cây dương liễu

Trong rừng dương liễu tôi và nàng gặp mặt
Đôi chân nàng trắng muốt bước giữa rừng cây
Yêu em đi- nàng nói- như lá mọc trên cây
Nhưng tôi trẻ dại, tôi nào chịu hiểu.

Trên cánh đồng ven sông, tôi với nàng đứng cạnh
Bàn tay nàng đặt vai tôi trắng muốt, dịu dàng
Sống đi anh- nàng nói- như cỏ mọc trên be
Nhưng tôi trẻ dại, để bây giờ trào lệ


Down by the salley gardens*

Down by the salley gardens my love and I did meet;
She passed the salley gardens with little snow-white feet.
She bid me take love easy, as the leaves grow on the tree;
But I, being young and foolish, with her would not agree.

In a field by the river my love and I did stand,
And on my leaning shoulder she laid her snow-white hand.
She bid me take life easy, as the grass grows on the weirs;
But I was young and foolish, and now am full of tears.

* Bài này vốn là một bài dân ca Ireland, được Yeats dịch sang tiếng Anh và chỉnh sửa.

Trong hoàng hôn


Hỡi trái tim mệt mỏi, trong thời mệt mỏi
Hãy tránh xa cái mạng nhện của đúng sai
Hãy cười lên, tim, trong hoàng hôn ảm đạm
Hãy hít vào, tim, những hạt sương mai.

Mẹ của em, nàng Eire*, vẫn trẻ trung
Sương mai vẫn long lanh và hoàng hôn ảm đạm;
Dù hy vọng rời xa và tình yêu tàn lụi
Trong ngọn lửa của vu khống người đời

Hãy bước đi, tim, tới những ngọn đồi
Ở nơi đó có mối tình huynh đệ
Giữa mặt trời, mặt trăng, rừng và khe núi
Và sông và suối tự lập nên ý chí cho mình

Và Thượng đế ở đấy, thổi chiếc kèn sừng
Và thời gian cùng thế giới cứ bay đi mãi mãi
Và tình yêu không dịu lành bằng hoàng hôn ảm đạm
Và hy vọng không đáng quý bằng những hạt sương mai

* Nữ thần trong huyền thoại Ai-len


Into the twilight

Out-worn heart, in a time out-worn,
Come clear of the nets of wrong and right;
Laugh, heart, again in the grey twilight,
Sigh, heart, again in the dew of the morn.

Your mother Eire is always young,
Dew ever shining and twilight grey;
Though hope fall from you and love decay,
Burning in fires of a slanderous tongue.

Come, heart, where hill is heaped upon hill:
For there the mystical brotherhood
Of sun and moon and hollow and wood
And river and stream work out their will;

And God stands winding His lonely horn,
And time and the world are ever in flight;
And love is less kind than the grey twilight,
And hope is less dear than the dew of the morn

Yeast

Nỗi buồn khổ của tình yêu

(first version 1892)

Ngoài hiên nhà, những chú sẻ cãi nhau
Trăng tròn đầy, bầu trời nhiều sao sáng
Bài hát ồn ào của lá cây xào xạc
Đã nhấn chìm lời than khóc của thế gian

Và em tới với môi hồng ảm đạm
Cùng với em là nước mắt của trần gian
Những buồn thương trên du hành lao khổ
Những gánh nặng của năm tháng vô vàn

Bầy sẻ vẫn ầm ĩ trước hiên nhà
Trăng vỡ vụn, những vì sao lấp lánh
Và những tiếng kêu ồn ào của lá
Rung lên cùng lời khóc của thế gian


(final version 1925)

Tiếng sẻ kêu dưới hiên nhà ríu rít
Vầng trăng sáng và cả dải ngân hà
Cùng những tiếng hòa âm của lá
Đã nhận chìm tiếng khóc của nhân gian

Nàng thiếu nữ bờ môi hồng ảm đảm
Tựa thế gian trong nước mắt khổ đau
Như Odyssey lao cực trên những chuyến tàu
Như Priam hiên ngang chết cùng dân tộc.

Và trỗi dậy, trong tiếng chim ríu rít
Một vầng trăng cao vút giữa trời khuya
Và tất cả những lời than của lá
Cũng hòa chung tiếng khóc với nhân gian

The Sorrow of Love
(first printed version, 1892)

I
The quarrel of the sparrows in the eaves,
The full round moon and the star-laden sky,
And the loud song of the eversinging leaves,
Had hid away earth's old and weary cry.

II
And then you came with those red mournful lips,
And with you came the whole of the world's tears,
And all the sorrows of her labouring ships
And all the burden of her myriad years.

III
And now the sparrows warring in the eaves,
The crumbling moon, the white stars in the sky,
And the loud chaunting of the unquiet leaves,
Are shaken with earth's old and weary cry.

The sorrow of love
(final version 1925)

The brawling of a sparrow in the eaves,
The brilliant moon and all the milky sky,
And all that famous harmony of leaves,
Had blotted out man's image and his cry.

A girl arose that had red mournful lips
And seemed the greatness of the world in tears,
Doomed like Odysseus and the labouring ships
And proud as Priam murdered with his peers;

Arose, and on the instant clamorous eaves,
A climbing moon upon an empty sky,
And all that lamentation of the leaves,
Could but compose man's image and his cry

Yeats

Bài ca uống rượu

Rượu vào giữa bờ môi
Tình vào nơi đáy mắt
Chân lý đó, ta biết
Trước khi già và chết
Nâng ly rượu lên môi
Nhìn em, anh thở dài


A Drinking Song

WINE comes in at the mouth
And love comes in at the eye;
That's all we shall know for truth
Before we grow old and die.
I lift the glass to my mouth,
I look at you, and I sigh.

William Butler Yeats


Đi loanh quanh

Một khía cạnh khác của thơ Neruda. Không phải là các bài thơ tình ngọt ngào vừa thơ ngây vừa say đắm, bài Walking Around này bế tắc, tuyệt vọng, đau đớn, xa lạ. Nhưng trong sự tuyệt vọng, rã rời này cũng có thể passion trong thơ Neruda, chẳng trách người ta ví ông là "núi lửa Nam Mỹ". Nhà văn Columbia Marquez thì ca tụng Pablo Neruda là nhà thơ lớn nhất từng tồn tại trên đời.

Bỗng nhiên, tôi chán ghét làm người
Bỗng nhiên, tôi bước vào các hiệu may và các rạp chiếu phim
khô cứng, không thấm nước, như một con thiên nga làm bằng dạ
rẽ đường đi trong nước đầy tro bụi và sâu bọ.

Mùi hiệu cắt tóc làm tôi bật lên nghẹn ngào
Tôi chỉ muốn nằm xuống như đá, như len
Tôi chỉ muốn không còn thấy cửa hàng, vườn tược, hàng hóa, kính mắt, thang máy.

Bỗng nhiên, tôi chán ghét chân tôi và móng tay tôi
và tóc tôi và bóng tôi.
Bỗng nhiên, tôi chán ghét làm người.

Nhưng sẽ tuyệt làm sao nếu có thể
làm gã thư ký luật khiếp sợ bằng cành loa kèn,
hay giết chết bà xơ bằng cú giáng thật mạnh vào tai.

Sẽ tuyệt vời làm sao nếu có thể
đi trên đường phố với con dao màu xanh
và gào lên cho tới khi chết vì lạnh.

Tôi không muốn tiếp tục làm cái rễ cây trong đêm
bất an, thả duỗi, run lên trong giấc ngủ,
vùi xuống cho tới những tầng ẩm ướt của mặt đất,
thấm hút và suy nghĩ, ăn uống suốt cả ngày.

Tôi không muốn khốn khổ như thế.
Tôi không muốn tiếp tục sống như cái rễ, như ngôi mộ
đơn độc trong lòng đất, như nhà hầm chứa đầy xác chết
lạnh cóng, hấp hối vì đau khổ.

Đó là lý do tại sao ngày thứ Hai lại cháy bừng như thể là xăng
khi nó thấy tôi tới với khuôn mặt của kẻ phạm tội,
và nó gào rú trên đường như bánh xe bị thương,
để lại phia sau những dấu máu ấm, trên đường đi tới đêm.

Nó đẩy tôi vào những góc đường nào đó, vào những căn nhà ẩm ướt,
vào các bệnh viện nơi những bộ xương được ném ra ngoài cửa sổ,
vào các tiệm giầy có mùi của dấm,
và những đường phố xấu xí như vết nứt trên da.

Có những con chim màu lưu huỳnh, và những khúc ruột bẩn thỉu
treo trên cửa những căn nhà tôi căm ghét,
có những chiếc răng giả bị bỏ quên trong tách cà phê,
có những tấm gương
lẽ ra phải khóc than vì tủi nhục và khiếp hãi,
có những chiếc ô ở mọi nơi, và nọc độc, và dây rốn.

Tôi đi lang thang trong tĩnh lặng, với mắt, với giầy,
với cơn giận dữ , quên lãng mọi thứ.
Tôi đi qua những cao ốc văn phòng, những tiệm chỉnh xương
những sân chơi phơi đầy quần áo:
đồ lót, khăn tắm và những chiếc sơ mi,
mà từ chúng
những giọt nước mắt bẩn thỉu đang rớt.


Walking Around translated by Robert Bly

It so happens I am sick of being a man.
And it happens that I walk into tailorshops and movie houses
dried up, waterproof, like a swan made of felt
steering my way in a water of wombs and ashes.

The smell of barbershops makes me break into hoarse sobs.
The only thing I want is to lie still like stones or wool.
The only thing I want is to see no more stores, no gardens,
no more goods, no spectacles, no elevators.

It so happens that I am sick of my feet and my nails
and my hair and my shadow.
It so happens I am sick of being a man.

Still it would be marvelous
to terrify a law clerk with a cut lily,
or kill a nun with a blow on the ear.

It would be great
to go through the streets with a green knife
letting out yells until I died of the cold.

I don't want to go on being a root in the dark,
insecure, stretched out, shivering with sleep,
going on down, into the moist guts of the earth,
taking in and thinking, eating every day.

I don't want so much misery.
I don't want to go on as a root and a tomb,
alone under the ground, a warehouse with corpses,
half frozen, dying of grief.

That's why Monday, when it sees me coming
with my convict face, blazes up like gasoline,
and it howls on its way like a wounded wheel,
and leaves tracks full of warm blood leading toward the night.

And it pushes me into certain corners, into some moist houses,
into hospitals where the bones fly out the window,
into shoeshops that smell like vinegar,
and certain streets hideous as cracks in the skin.

There are sulphur-colored birds, and hideous intestines
hanging over the doors of houses that I hate,
and there are false teeth forgotten in a coffeepot,
there are mirrors
that ought to have wept from shame and terror,
there are umbrellas everywhere, and venoms, and umbilical cords.

I stroll along serenely, with my eyes, my shoes,
my rage, forgetting everything,
I walk by, going through office buildings and orthopedic shops,
and courtyards with washing hanging from the line:
underwear, towels and shirts from which slow
dirty tears are falling.

Pablo Neruda

Thư tuyệt mệnh

4.12.07

http://web.ncf.ca/ek867/parks.hughes.jpg


Ghi chép tự sát

Bình thản,
Khuôn mặt mát lạnh của dòng sông
Xin tôi một nụ hôn

Suicide's Note

The calm,
Cool face of the river
Asked me for a kiss

Langston Hughes

Tình ca cho Lucinda

Tình yêu
Là quả mận chín
Mọc trên thân cây màu tím
Nếu nếm thử một lần,
Những bùa chú mê hoặc của nó
Sẽ khiến bạn chẳng thể bình yên

Tình yêu
Là ngôi sao chói lọi
Tỏa chiếu trên bầu trời phương Nam
Nếu nhìn thật kỹ
Ánh lửa thiêu đốt của nó
Sẽ mãi làm mắt bạn đau

Tình yêu
Là ngọn núi cao
Đứng cô độc trong trời lộng gió
Và nếu bạn
Không muốn mình nghẹt thở
Xin bạn chớ trèo cao


Love Song for Lucinda

Love
Is a ripe plum
Growing on a purple tree.
Taste it once
And the spell of its enchantment
Will never let you be.

Love
Is a bright star
Glowing in far Southern skies.
Look too hard
And its burning flame
Will always hurt your eyes.

Love
Is a high mountain
Stark in a windy sky.
If you
Would never lose your breath
Do not climb too high.

Langston Hughes

Tôi nghe nước Mỹ hát

Tôi nghe nước Mỹ hát, những khúc ca đủ giọng
Những người thợ máy hát- từng người hát khúc của mình mạnh mẽ vui tươi
Người thợ mộc hát khi anh đo ván hay xà
Người thợ nề hát khi anh chuẩn bị đi làm, hay lúc chuẩn bị về
Người thủy thủ hát với những gì anh có trên tàu, người dọn khoang hát trên khoang tàu hơi nước
Người thợ giầy hát khi ngồi trên ghế, người thợ mũ hát khi đứng
Bài hát của người đốn củi, của người thợ cày vang lên trên đường đi vào mỗi sáng, lúc giải lao buổi trưa hay khi hoàng hôn tới.
Và tiếng hát ngọt ngào của người mẹ, của người vợ trẻ đang làm việc, của cô gái đang giặt giũ hay thêu thùa.
Tất cả họ hát bài hát của riêng mình và không của ai khác.
Đó là ban ngày. Còn ban đêm là bữa tiệc của các chàng thanh niên trẻ, tưng bừng và thân thiện.
Họ hát với miệng mở rộng những khúc hát mạnh mẽ bay bổng.


I Hear America Singing.

I hear America singing, the varied carols I hear,
Those of mechanics, each one singing his as it should be blithe
and strong,
The carpenter singing his as he measures his plank or beam,
The mason singing his as he makes ready for work, or leaves off
work,
The boatman singing what belongs to him in his boat, the deck-
hand singing on the steamboat deck,
The shoemaker singing as he sits on his bench, the hatter singing
as he stands,
The woodcutter's song, the ploughboy's on his way in the morn-
ing, or at noon intermission or at sundown,
The delicious singing of the mother, or of the young wife at work,
or of the girl sewing or washing,
Each singing what belongs to him or her and to none else,
The day what belongs to the day—at night the party of young
fellows, robust, friendly,
Singing with open mouths their strong melodious songs

Walt Whitman

Vuốt ve


Tay anh
mở bức màn của em,
che phủ em trên thân em hé lộ,
mở ra những thân thể bên trong thân thể em.
Tay anh
tạo ra thân thể khác cho thân thể em.

Touch

My hands
open the curtains of your being
clothe you in a further nudity
uncover the bodies of your body
My hands
invent another body for your body

Octavio Paz

Khi em già

Image:Yeats1923.jpg


W. B. Yeats, thi hào, nhà viết kịch của Ireland, giải Nobel Văn học năm 1923. Ông là một trong các nhà thơ viết bằng tiếng Anh quan trọng nhất thế kỷ 20. Thơ của Yeats lãng mạn, bay bổng, có hình thức cổ điển, có tính biểu tượng cao. Trong giai đoạn về cuối đời, thơ ông càng chịu ảnh hưởng của các yếu tố thần thoại (Celtic, Hy Lạp) và có xu hướng bí hiểm, triết lý (trong đó một phần do ảnh hưởng của mối quan tâm tới Ấn Độ). Yeats cũng chính là người tham gia hiệu đính bản dịch Thơ dâng của Tagore và giới thiệu Tagore tới công chúng châu Âu.

Dịch thơ Yeats khá khó vì khó có thể giữ được cách gieo vần trong thể thơ của ông.

Khi em già

Khi em già, tóc bạc, ngủ suốt ngày
Và hay gục gặc đầu khi ngồi bên lò sưởi,
Em hãy cầm quyển sách này và đọc chậm
Để mơ tưởng về ánh nhìn mềm mại
Từng ở trong mắt em thăm thẳm chiều sâu

Có những người say mê em vì sắc đẹp
Có những kẻ chết chìm bởi nét duyên vui
Tình họ thật hay không, anh đâu dám chắc
Nhưng em biết không, sẽ chỉ có một người
Biết yêu em vì tâm hồn khao khát
Yêu cả nỗi buồn vì nhan sắc tàn phai

Em cúi xuống bên ánh lửa rực hồng
Lẩm nhầm buồn sao Tình vội qua mau
Tình dạo bước trên những đỉnh núi cao
Giấu mặt mình trong ngàn vì sao sáng

When You Are Old

When you are old and grey and full of sleep,
And nodding by the fire, take down this book,
And slowly read, and dream of the soft look
Your eyes had once, and of their shadows deep;

How many loved your moments of glad grace,
And loved your beauty with love false or true,
But one man loved the pilgrim soul in you,
And loved the sorrows of your changing face;

And bending down beside the glowing bars,
Murmur, a little sadly, how Love fled
And paced upon the mountains overhead
And hid his face amid a crowd of stars.

W. B. Yeats

Nhớ Marie A.

2.12.07

"Nhớ Marie A." chính là bài thơ trong phim The Lives of Others, đã góp phần khiến ông an ninh chuyển thành "người khác" .

1.

Vào một ngày tháng Chín trăng thanh
Dưới cây mận non, tôi ôm nàng lặng lẽ
Người yêu tôi mỏng manh, trầm khẽ
Trong tay tôi tựa giấc mộng dịu dàng
Trên đầu chúng tôi, bầu trời hè thăm thẳm
Có một đám mây, và lúc tôi nhìn thấy
Mây rất trắng và vời vợi trên cao
Nhưng khi tôi ngẩng đầu, mây biến mất lúc nào

2.

Kể từ ngày ấy, đã có nhiều tháng Chín
Đến bên tôi rồi lờ lững trôi qua
Cây mận năm xưa hẳn đã bị người ta chặt
Và em hỏi tôi: người tình đó thế nào?
Tôi trả lời em, tôi không thể nhớ
Tất nhiên, tôi biết điều em muốn hỏi
Nhưng thật tình, mặt nàng tôi không nhớ
Tôi chỉ biết, có lần tôi hôn lên đó

3

Nụ hôn ấy có lẽ rồi tôi cũng sẽ quên
Nếu như không có đám mây ngày cũ
Tôi vẫn nhớ đám mây màu trắng đó
Mây bồng bềnh trôi đến từ trên cao
Những cây mận bây giờ vẫn cứ nở hoa
Người đàn bà năm nao có lẽ đã có đứa con thứ bảy
Nhưng đám mây chỉ rạng ngời trong khoảnh khắc
Khi tôi nhìn lên, mây tan trong gió mất rồi


Remembrances of Marie A.

Nguồn

1.
On a certain day in the blue-moon month of September
Beneath a young plum tree, quietly
I held her there, my quiet, pale beloved
In my arms just like a graceful dream.
And over us in the beautiful summer sky
There was a cloud on which my gaze rested
It was very white and so immensely high
And when I looked up, it had disappeared.

2
Since that day many, many months
Have quietly floated down and past.
No doubt the plum trees were chopped down
And you ask me: what's happened to my love?
So I answer you: I can't remember.
And still, of course, I know what you mean
But I honestly can't recollect her face
I just know: there was a time I kissed it.

3.
And that kiss too I would have long forgotten
Had not the cloud been present there
That I still know and always will remember
It was so white and came from on high.
Perhaps those plum trees still bloom
And that woman now may have had her seventh child
But that cloud blossomed just a few minutes
And when I looked up, it had disappeared in the wind.

-Bertolt Brecht, “Remembrances of Marie A.,“ in Die Hauspostille (1927) (S.H. transl.)
(Bertolt Brecht, Gesammelte Werke in acht Bänden, vol. 4, p. 232)


Tiếng Đức và hai bản dịch khác ở đây

Erinnerung an die Marie A.

An jenem Tag im blauen Mond September
Still unter einem jungen Pflaumenbaum
Da hielt ich sie, die stille bleiche Liebe
In meinem Arm wie einen holden Traum.
Und über uns im schönen Sommerhimmel
War eine Wolke, die ich lange sah
Sie war sehr weiß und ungeheuer oben
Und als ich aufsah, war sie nimmer da.
Seit jenem Tag sind viele, viele Monde
Geschwommen still hinunter und vorbei.
Die Pflaumenbäume sind wohl abgehauen
Und fragst du mich, was mit der Liebe sei?
So sag ich dir: ich kann mich nicht erinnern
Und doch, gewiß, ich weiß schon, was du meinst.
Doch ihr Gesicht, das weiß ich wirklich nimmer
Ich weiß nurmehr: ich küßte es dereinst.

Und auch den Kuß, ich hätt ihn längst vergessen
Wenn nicht die Wolke dagewesen wär
Die weiß ich noch und werd ich immer wissen
Sie war sehr weiß und kam von oben her.
Die Pflaumenbäume blühn vielleicht noch immer
Und jene Frau hat jetzt vielleicht das siebte Kind.
Doch jene Wolke blühte nur Minuten
Und als ich aufsah, schwand sie schon im Wind.

Bertolt Brecht

Bình minh ở Alabama

Khi tôi trở thành nhà soạn nhạc
Tôi sẽ viết cho mình bản nhạc
Về bình minh trên đất Alabama.
Tôi sẽ đặt vào đấy những bài hát trong lành
Những bài hát xuất hiện trên mặt đất như thể mây mù
Rơi xuống từ bầu trời như những hạt sương
Tôi sẽ đặt những cây cao trong đấy.
Và hương thơm của lá thông
Và mùi đất sét đỏ sau cơn mưa
Và những chiếc cổ dài đỏ ửng
Và những khuôn mặt có màu hoa anh túc
Và những cánh tay to khỏe màu nâu
Và những đôi mắt của cúc dại trên đồng
Của người da đen và trắng đen trắng đen
Tôi sẽ đặt vào đó những đôi tay trắng
Những đôi tay đen, nâu cũng như vàng.
Những đôi tay vùi sâu trong đất đỏ
Chạm vào nhau bằng những ngón thiện lành
Chạm vào nhau tự nhiên như những hạt sương
Trong ban mai của âm nhạc
Khi tôi trở thành nhà soạn nhạc
Và viết về bình minh trên đất Alabama.


Daybreak in Alabama

When I get to be a composer
I'm gonna write me some music about
Daybreak in Alabama
And I'm gonna put the purtiest songs in it
Rising out of the ground like a swamp mist
And falling out of heaven like soft dew.
I'm gonna put some tall tall trees in it
And the scent of pine needles
And the smell of red clay after rain
And long red necks
And poppy colored faces
And big brown arms
And the field daisy eyes
Of black and white black white black people
And I'm gonna put white hands
And black hands and brown and yellow hands
And red clay earth hands in it
Touching everybody with kind fingers
And touching each other natural as dew
In that dawn of music when I
Get to be a composer
And write about daybreak
In Alabama.

Langston Hughes

Khi tôi lớn lên

Đã lâu rồi
Tôi gần như quên mất giấc mơ tôi
Nhưng nó từng ở đó
Trước mắt tôi
Sáng như mặt trời
Giấc mơ tôi.
Và khi bức tường đứng dậy.
Đứng dậy chậm,
Chậm,
Giữa tôi và giấc mơ tôi
Đứng dậy chậm, chậm,
Mờ mờ,
Che dấu,
Ánh sáng của giấc mơ tôi.
Đứng dậy tới khi chạm bầu trời.
Bức tường
Bóng tối.
Tôi đen

Tôi nằm trong bóng tối
Ánh sáng giấc mơ tôi không còn trước mặt tôi
ở trên tôi.
Chỉ có bức tường dầy
Chỉ có bóng tối.
Tay tôi!
Tay đen của tôi!
Xuyên qua bức tường!
Tìm giấc mơ tôi!
Hãy giúp tôi phá vỡ bóng đen
Nghiền nát đêm
Đập tan bóng tối
Thành ngàn tia sáng mặt trời
Thành ngàn giấc mơ nhảy múa
Của mặt trời!


As I Grew Older

It was a long time ago.
I have almost forgotten my dream.
But it was there then,
In front of me,
Bright like a sun--
My dream.

And then the wall rose,
Rose slowly,
Slowly,
Between me and my dream.
Rose slowly, slowly,
Dimming,
Hiding,
The light of my dream.
Rose until it touched the sky—
The wall.

I lie down in the shadow.
No longer the light of my dream before me,
Above me.
Only the thick wall.
Only the shadow.
My hands!
My dark hands!
Break through the wall!
Find my dream!
Help me to shatter this darkness,
To smash this night,
To break this shadow
Into a thousand lights of sun,
Into a thousand whirling dreams
Of sun!

Langston Hughes

Bài hát mưa tháng Tư


Hãy để mưa hôn em
Hãy để mưa chạm vào đầu em bằng những giọt nước lấp lánh ánh bạc
Hãy để mưa hát ru em
Mưa làm ra các vũng nước lặng trên vỉa hè
Mưa làm ra các vũng nước động trong máng xối
Mưa hát một bài ca nhỏ dành cho giấc ngủ
trên mái nhà của chúng mình đêm nay
Và anh yêu mưa


April Rain Song

Let the rain kiss you
Let the rain beat upon your head with silver liquid drops
Let the rain sing you a lullaby
The rain makes still pools on the sidewalk
The rain makes running pools in the gutter
The rain plays a little sleep song on our roof at night
And I love the rain.

Langston Hughes

Người da đen nói về dòng sông


Tôi từng biết những dòng sông
Những dòng sông cổ xưa như trái đất
Cũ kỹ hơn máu người chảy trong các huyết mạch
Linh hồn tôi thăm thẳm như những dòng sông.

Tôi từng tắm ở trên sông Euphrates khi bình minh còn non trẻ
Tôi dựng lều trên sông Congo và sông ru tôi ngủ.
Tôi ngắm sông Nile, dựng trên đó những kim tự tháp
Tôi lắng nghe tiếng hát sông Missisipi
Khi Abe Lincohn đi dọc sông tới New Orlean
Và tôi thấy khi hoàng hôn đến
Bùn dưới đáy sông lấp lánh ánh vàng

Tôi từng biết những dòng sông
Những dòng sông cổ xưa, u tối.

Linh hồn tôi thăm thẳm như những dòng sông


Negro Speaks of Rivers

I've known rivers:

I've known rivers ancient as the world and older than the
flow of human blood in human rivers

My soul has grown deep like the rivers.

I bathed in the Euphrates when dawns were young
I built my hut near the Congo and it lulled me to sleep.
I looked upon the Nile and raised the pyramids above it.
I heard the singing of the Mississippi when Abe Lincoln
went down to New Orleans, and I've seen its muddy
bosom turn all golden in the sunset

I've known rivers:
Ancient, dusky rivers.

My soul has grown deep like the rivers.

Langston Hughes

Jazzonia


Ôi, cây bạc!
Ôi, những dòng sông lấp lánh của tâm hồn!
Trong quán rượu khu Harlem
Sáu nhạc công jazz đầu dài chơi nhạc.
Cô gái nhảy có đôi mắt bạo dạn
Vén cao chiếc áo thiếp lụa vàng.

Ôi, cây hát!
Ôi, những dòng sông lấp lánh của tâm hồn!

Có phải đôi mắt Eve ở vườn địa đàng
Cũng bạo dạn như cặp mắt cô nàng?
Có phải Cleopatra quyến rũ
Trong chiếc áo choàng dát vàng?

Ôi, cây lấp lánh!
Ôi, những dòng sông bạc của tâm hồn

Trong một quán rượu quay
Sáu nhạc công jazz đầu dài chơi nhạc.



Jazzonia

Oh, silver tree!
Oh, shining rivers of the soul!

In a Harlem cabaret
Six long-headed jazzers play.
A dancing girl whose eyes are bold
Lifts high a dress of silken gold.

Oh, singing tree!
Oh, shining rivers of the soul!

Were Eve's eyes
In the first garden
Just a bit too bold?
Was Cleopatra gorgeous
In a gown of gold?

Oh, shining tree!
Oh, silver rivers of the soul!

In a whirling cabaret
Six long-headed jazzers play.

Langston Hughes

Blues Buồn

Langston Hughes, nhà thơ da đen Mỹ thế kỹ 20, thuộc về trào lưu Harlem Renaissance, khi lần đầu tiên các nhà văn, nhà thơ da đen đóng góp tiếng nói quan trọng trên văn đàn Mỹ. Thơ ông viết nhiều về thân phận người da đen ở Mỹ, với nỗi buồn thường trực, và cả sự cay đắng mỉa mai. Nhiều bài thơ của ông cũng ảnh hưởng của nhạc jazz, nhạc blues và góp phần vào sự phát triển của thơ jazz (jazz poetry). Ở Việt Nam hình như Thanh Tâm Tuyền là người đầu tiên (và đáng kể nhất) có những thử nghiệm với thơ jazz.

Blues Buồn


Ngật ngưỡng giai điệu ngái ngủ xô nghiêng
Đu đưa mình dịu dàng lời than vãn
Tôi lắng nghe một người da đen chơi nhạc
Trên đại lộ Lenox một đêm kia
Dưới ánh đèn vàng từ cây đèn khí cũ
Anh rung mình trễ nải…
Anh rung mình trễ nải…
Theo nhịp Blues Buồn
Bàn tay anh gỗ mun vuốt trên những phím ngà
Cây dương cầm rên lên buồn bã.
O Blues!
Đung đưa mình trên bục gỗ ọp ép
Như thể tiếng cọt kẹt cũng là một nhạc cụ để anh chơi
Điệu Blues ngọt ngào!
Từ tâm hồn người da đen!
O Blues!
Trong giọng hát sâu nồng và giai điệu trầm buồn
Tôi nghe người da đen hát,
Và cây dương cầm cũ kỹ kêu than
“Trên đời này tôi chẳng có ai
Chẳng có ai, chỉ riêng mình tôi
Nếu như tôi trút được nỗi ưu phiền
Và những cái trĩu mày buồn bã”

Bập bập bập, anh gõ chân trên sàn
Dạo vài hợp âm trước khi lại hát-
“Tôi có điệu Blues buồn
Và tôi chẳng thể vui
Có điệu Blues buồn
Và tôi chẳng thể vui
Ước gì tôi đã chết”
Và sâu mãi trong đêm, anh ngân nga hát
Những vì sao đã lặn cùng với mặt trăng
Người ca sĩ dừng hát và đi ngủ
Trong đầu anh, điệu Blues buồn tiếp tục ngân vang
Anh ngủ như một tảng đá
Hay một người đã chết.


The Weary Blues

Droning a drowsy syncopated tune,
Rocking back and forth to a mellow croon,
I heard a Negro play.
Down on Lenox Avenue the other night
By the pale dull pallor of an old gas light
He did a lazy sway ....
He did a lazy sway ....
To the tune o' those Weary Blues.
With his ebony hands on each ivory key
He made that poor piano moan with melody

O Blues!

Swaying to and fro on his rickety stool
He played that sad raggy tune like a musical fool.
Sweet Blues!
Coming from a black man's soul.
O Blues!
In a deep song voice with a melancholy tone
I heard that Negro sing, that old piano moan--
"Ain't got nobody in all this world,
Ain't got nobody but ma self.
I's gwine to quit ma frownin'
And put ma troubles on the shelf."
Thump, thump, thump, went his foot on the floor.
He played a few chords then he sang some more--
"I got the Weary Blues
And I can't be satisfied.
Got the Weary Blues
And can't be satisfied--
I ain't happy no mo'
And I wish that I had died."
And far into the night he crooned that tune.
The stars went out and so did the moon.
The singer stopped playing and went to bed
While the Weary Blues echoed through his head.
He slept like a rock or a man that's dead.

Anh chưa từng yêu em hơn thế

Anh chưa từng yêu em hơn thế, em của anh
Khi anh từ giã em khi đêm xuống
Rừng nuốt chửng anh, rừng xanh, em của anh
Rừng xanh và trên đấy,
những vì sao nhợt nhạt đến từ phương Tây.

Anh không cười đâu, chẳng tí nào, em của anh
Khi anh vui vẻ đến với tối tăm số phận
Lúc những khuôn mặt phía sau anh
Đều nhợt dần trong màn tối của rừng xanh.

Mọi thứ đều vĩ đại trong đêm nay, em của anh
Hơn những gì trong tương lai và quá khứ.
Anh thú thực: Anh chẳng có gì
ngoài những chú chim lớn
và tiếng kêu đói của chúng
vang trên bầu trời đêm tối tăm

Bertolt Brecht
Source:ở đây

Tôi muốn đi với người tôi yêu


Tôi muốn đi với người tôi yêu
Tôi không muốn tính toán chi nhiều
Tôi không quan tâm nếu đó là điều tốt
Anh ấy yêu tôi không, tôi cũng không muốn biết
Tôi muốn đi với người tôi yêu

Bertolt Brecht
Source:ở đây

Những câu hỏi của một công nhân đọc sách

Ai xây Thebes với bảy cổng thành
Sẽ chỉ thấy tên các vị vua trong sử sách
Có phải họ đã khuôn những viên đá?
Và Babilon, sau bao lần tàn phá
Ai dựng lại chúng lên?
Thành Lima chói lóa ánh hoàng kim
Trong những căn nhà nào, các thợ xây sinh sống?

Vào cái đêm Vạn Lý Trường Thành được xây xong
Những thợ nề, họ sẽ đi đâu?
Trong thành La Mã, cổng vinh quang có ở khắp nơi
Ai dựng chúng lên? Trước những ai, Caesar mừng chiến thắng?
Còn Byzantium, vinh danh trong các bài hát
Có phải cung điện ở đây dành cho mọi dân cư?
Và cả Atlantis huyền thoại
Vào cái đêm nó bị đại dương nuốt
Những kẻ chết chìm có quát nô lệ?

Alexander trẻ tuổi chinh phục Ấn Độ.
Ông ta chỉ đi có một mình?
Caesar đánh tan người Gaul
Ông ta mang theo người nấu ăn không nhỉ?
Philip ở Tây Ban Nha khóc khi hạm đội tan tành.
Có phải mỗi mình ông ta khóc?

Fredereck đệ nhị thắng cuộc chiến Bảy năm.
Ngoài ông ta, còn ai là người thắng?

Mỗi trang sử có một chiến thắng.
Ai là người nấu bữa tiệc cho những kẻ thắng trận?
Cứ mười trang sách lại có một vĩ nhân.
Ai là người phải trả tiền cho họ?

Quá nhiều sự kiện.
Quá nhiều câu hỏi.

Bertolt Brecht
Source:ở đây

Mặt nạ cái ác


Trên tường phòng tôi, treo bức điêu khắc Nhật Bản
Mặt nạ quỷ ác, điểm trang bằng sơn vàng
Tôi nhìn nó một cách cảm thông
Cái trán nó nhăn lại căng phồng
Làm điều ác quả thật là căng thẳng.

Bertolt Brecht
Source:ở đây

Giải Pháp

Sau cuộc nổi dậy 17 tháng Sáu
Thư ký Hội viết văn
Phát truyền đơn trên đại lộ Stalin
Nói rằng nhân dân
Đã phụ bạc lòng tin chính phủ
Và chỉ có thể lấy lại
Bằng các cố gắng gấp đôi

Trong trường hợp này, tưởng có thể dễ hơn
Nếu chính phủ giải tán nhân dân
Và bầu ra nhân dân khác?

Bertolt Brecht
Source:ở đây

Con trai bé của tôi hỏi tôi…

Con trai bé của tôi hỏi tôi: Con có nên học toán?
Để làm gì, tôi muốn nói. Khi hai mẩu bánh mỳ
Nhiều hơn một mẩu là những gì con sẽ biết.
Con trai bé của tôi hỏi tôi: Con nên học tiếng Pháp?
Để làm gì, tôi muối nói. Nhà nước này đang sụp đổ.
Và nếu con lấy tay xoa bụng và rên rỉ
Người ta sẽ hiểu con, nào có khó gì đâu.
Con trai bé của tôi hỏi tôi: Có nên học lịch sử?
Để làm gì, tôi muốn nói. Hãy học chúi đầu xuống đất.
Và có thể con sẽ sống sót, con ơi.

Học toán đi, tôi bảo con trai.
Học tiếng Pháp và học thêm lịch sử!

Bertolt Brecht

Source:ở đây

Gửi hậu thế

http://www.pzeiller.de/images/Brecht.jpg


Bertolt Brecht được biết đến như một trong những nhà viết kịch xuất sắc và sáng tạo nhất thế kỷ 20. Là đảng viên cộng sản, ông từng phải sống lưu vong dưới thời Đức Quốc xã. Sau năm 1945, ông trở thành người được trọng vọng nhất trong giới văn nghệ sĩ ở CHDC Đức. Nhưng ông cũng nhanh chóng thất vọng với chính sách Stalinist của chính quyền CHDC Đức đương thời, và có những hành động phản kháng với chính quyền.

Tôi thích bài Gửi hậu thế này vì nó rất chân thực. Nó phản ánh tâm trạng của một người cộng sản trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, nhưng cũng chứa đựng những dự cảm về tương lai, khi Brecht thấy rằng những hành động đấu tranh của người cộng sản, dù xuất phát với các động cơ cao đẹp, nhưng không phải lúc nào cũng là những hành động đúng đắn. Bài này Diễm Châu có dịch trên Tiền Vệ nhưng hơi trúc trắc nên tôi thử dịch lại.

Gửi hậu thế

1.

Quả thật. Tôi đang sống trong thời kỳ đen tối.
Khi từ ngữ chân thành cũng là điều ngớ ngẩn.
Một vầng trán phẳng phiu cũng dự báo sự chẳng lành.
Tim cứng rắn
Ai đó cười, hẳn chưa từng nghe thấy
Những cơn thủy triều khủng khiếp

Cái thời gì thế ?
Khi nói về cây cối cũng gần như phạm tội.
Bởi như thế là im lặng trước bất công!
Một người đi bình thản giữa phố phường
Anh ta có lánh xa bạn bè đang hoạn nạn?

Phải. Tôi vẫn có thể kiếm sống.
Nhưng tin tôi đi, việc đó chỉ tình cờ.
Chẳng có gì tôi làm giúp tôi có đủ ăn
Nhờ may mắn nên tới giờ tôi vẫn sống
(Nhưng nếu như may mắn hết
Thì số phận tôi cũng coi là chấm dứt.)

Họ bảo tôi: hãy uống ăn đi.
Hãy mừng mày vẫn còn sống được!
Nhưng làm sao tôi có thể ăn và uống
Khi thực phẩm của tôi cướp từ những kẻ đói ăn
Và cốc nước của tôi thuộc về những người đang khát.
Nhưng dẫu vậy, tôi vẫn ăn và vẫn uống.

Tôi sẽ rất mừng nếu tôi có thể khôn ngoan
Những sách cũ dậy chúng ta cách sống khôn ngoan:
Tránh những rắc rối thế gian
Sống hết đời mình ngắn ngủi
Không sợ ai
Không dùng bạo lực
Đem lòng tốt trả cho cái ác
Đừng thỏa mãn ham muốn mà hãy học cách lãng quên.
Tất cả những điều này tôi đều không thể theo.
Tôi đang sống trong thời đen tối!

2.

Tôi đến những thành phố hỗn loạn.
Nơi cái đói là vị chúa tể quyền uy.
Tôi đến giữa mọi người trong thời kỳ nổi dậy
Và tôi nổi dậy cùng họ.
Tôi đã sống đời mình như vậy.

Tôi nuốt miếng ăn giữa những trận thảm sát
Bóng kẻ sát nhân đè tôi trong giấc ngủ mê.
Và khi tôi yêu, tôi yêu thờ ơ
Tôi nhìn thiên nhiên thờ ơ.
Tôi đã sống đời mình như vậy.

Trong thời của tôi, đường phố dẫn tới các hố bẫy
Những bài phát biểu đưa tôi tới đao phủ
Tôi chẳng thể đóng góp được gì nhiều
Nhưng không có tôi
Kẻ thống trị sẽ càng nhe nhởn.
Và đó chính là điều tôi hy vọng.
Tôi đã sống đời mình như vậy.

3. Các bạn, những người sinh ra sau cơn lũ cuốn chìm chúng tôi, hãy nghĩ
Khi các bạn nói tới những lầm lỗi của chúng tôi
Hãy nói cả về cái thời đen tối
Đã mang lại những lầm lỗi đấy.

Chúng tôi đã đi, thay quốc gia nhiều hơn cả thay giầy
Trong cuộc chiến giai cấp đầy tuyệt vọng
Vào lúc chỉ có bất công và không có đấu tranh.

Dù thế, chúng tôi biết một điều
Ngay cả lòng căm ghét
cũng làm mặt mình biến dạng
Và sự công phẫn trước bất công
Cũng khiến giọng nói trở nên khắc nghiệt.
Chúng tôi, những người đặt nền móng cho lòng tốt
Nhưng chính chúng tôi cũng không thực sự tốt.

Và bạn, người tới từ tương lai
Khi con người đối xử với nhau thực sự như những con người
Xin đừng phán xét chúng tôi
Quá nghiệt ngã

Source:ở đây

Một ngày xa xôi

1.12.07

Một ngày xa xôi, khi em tới tìm anh
Anh sẽ bảo em: “Anh quên”

Nếu em thầm trách anh, anh sẽ nói
“Anh từng nhớ em, trước lúc anh quên”

Và nếu em vẫn trách, anh sẽ trả lời
“Anh chẳng tin em, và vì thế anh quên.”

Anh không thể quên em hôm qua và hôm nay,
Nhưng một ngày xa xôi, anh sẽ nói “Anh quên”


Long From Now

Long from now, if you should seek me,
I would tell you I have forgotten.

If you should blame me in your heart,
I would say "Missing you so, I have forgotten."

And if you should still reprove me,
"I couldn't believe you, so I have forgotten."

Unable to forget you today, or yesterday,
but long from now "I have forgotten"

Kim Sowol

Gọi

Cái tên vỡ làm trăm mảnh
Cái tên tan vào hư không
Cái tên không một lời đáp
Cái tên, anh gọi cho tới chết

Em ra đi trước khi anh kịp nói
Chỉ một từ anh vẫn để trong tim
Em yêu dấu
Em yêu dấu

Hoàng hôn đang thiêu cháy bầu trời
Và tiếng hươu kêu rên trong đau khổ
Anh gọi tên em
Trên đồi cô quạnh

Anh gọi tên em trong nỗi khổ đau
Anh gọi tên em trong nỗi u sầu
Tiếng anh gọi rơi vào khoảng không
Nơi bầu trời ở cách xa mặt đất

Anh gọi tên em cho tới chết
Tới khi anh biến thành đá cũng không thôi.
Em yêu dấu
Em yêu dấu


Evocation

O name shattered to pieces,
O name vanished into the void.
O name without response,
O name I will be calling till death.

You are gone before I have said
What I have carved for you in my heart.
O my love,
O my love.

The sunset burns the western sky.
Even a herd of deer sadly weeps,
Your name I call
Up on a lone hill.

I call till sorrow chokes me.
I call till sorrow chokes me.
But my voice escapes into vast space
Between heaven and earth.

I will be calling your name till death
If I should turn to stone.
O my love,
O my love,

Kim Sowol

Hoa đỗ quyên

Kim Sowol (1902-1934) được coi là nhà thơ Hàn Quốc lớn nhất trong nửa đầu thế kỷ 20. Ông xuất bản trong đời một tuyển tập thơ có tên Azaleas (hoa đỗ quyên). Bài thơ Azaleas (Hoa đỗ quyên) của ông đã được dịch ra tiếng Việt, có hai bản dịch của Cao Văn Điểm với tên “Bông hoa tàn úa” và của Lê Huy Tiêu (có phải là ông này dạy văn học Trung Quốc không nhỉ?) với tên “Hoa đỗ quyên”. Bản của Cao Văn Điểm rất hay, nhưng có vẻ như là một bản phóng dịch (nếu căn cứ vào bản tiếng Anh và tên bài thơ). Bản của Lê Huy Tiêu thì dở tệ, không những thế còn sai. Nhân thể, hình như thơ ở Hàn Quốc khá phát triển, thấy có khá nhiều sách tiếng Anh nói về thơ hiện đại Hàn Quốc, gần đây có nhà thơ Hàn Quốc còn được đề cử Nobel nhiều lần. Đọc về Kim Sowol trên Wikipedia thì còn thấy rằng từ những năm 20 của thế kỷ 20, ở Hàn Quốc đã dịch/đọc thơ của Ezra Pound với lại T.S. Elliott rồi (Việt Nam lúc đó nếu không ngâm vịnh thơ Đường thì cũng chỉ Baudelaire với Rimbaud là tân tiến lắm rồi).

Thử dịch lại bài Hoa đỗ quyên theo bản tiếng Anh kèm theo.

Khi em ra đi,
Mệt mỏi vì anh,
Anh sẽ để em đi, anh không nói một lời

Trên núi Yak
ở vùng Yongbyon
Anh sẽ hái đầy tay hoa đỗ quyên
Và trải hoa trên lối em đi

Từng bước chân
Trên những cánh hoa
Em sẽ dẫm lên thật nhẹ

Khi em ra đi,
Mệt mỏi vì anh.
Anh sẽ chết
Nhưng anh không nhỏ giọt nước mắt nào

Azaleas

When you leave,
weary of me,
without a word I shall gently let you go.

From Mt. Yak
in Yongbyon
I shall gather armfuls of azaleas
and scatter them on your way.

Step by step
on the flowers placed before you
tread lightly, softly as you go.

When you leave
weary of me,
though I die, I'll not let one tear fall.


Bản dịch của Cao Văn Điểm

Bông hoa tàn úa

Nếu như nàng quyết dứt áo ra đi
Không còn thiết sống cùng ta nữa
Ta sẽ chiều nàng thôi, nàng ạ!

Ta sẽ lang thang khắp đồi Yaksan
Khắp vùng Yôngbyôn gom từng bông hoa dại
Rồi khắp các đường làng, những bông hoa ta hái

Từng bước chân nàng qua
Trên những cánh hoa ta
Nhẹ nhàng và êm ái

Nếu như nàng quyết dứt áo ra đi
Không còn thiết sống cùng ta nữa
Ta chẳng khóc, nhưng mà ta tàn úa.


Bản dịch của Lê Huy Tiêu

Khi em mệt chán, anh đà phải bước,
Anh ngậm ngùi đưa mắt dõi bóng em
Anh tình nguyện hái đỗ quyên một bó,
Từ núi thuốc xa xa,

Anh rải trên đường em sẽ đi qua.
Em từng bước dẫm lên ngang dọc cành hoa,
Ôi! Hãy bước nhẹ nhàng em nhé!

Khi em mệt chán, anh đà phải bước,
Anh dù có chết, cũng không lệ nhoà.

Người dịch: Lê Huy Tiêu
Xuất bản: Tạp chí văn học nước ngoài số 5 - 2003

Sonnet XXV

Trước khi yêu em, chẳng có gì của riêng anh
Anh lang thang trên phố, giữa các đồ vật
Chúng không ý nghĩa và cũng chẳng có tên
Thế giới được tạo từ không khí,
và tất cả đều chờ đợi, lửng lơ

Anh biết những căn phòng đầy tro bụi
Những đường hầm trú ẩn của mặt trăng
Những nhà kho gầm gừ xua đuổi
Những câu hỏi vùi sâu dưới cát tối tăm.

Tất cả trống rỗng, chết chóc và câm lặng
Quên lãng và đổ nát;
xa lạ tới khó tin.

Chúng thuộc về ai khác- hay chẳng thuộc về ai.
Cho tới khi em đến
Vẻ đẹp và sự nghèo nàn của em
Làm mùa thu giàu có bằng các quà tặng


Sonnet XXV

Before I loved you, love, nothing was my own:
I wavered through the streets, among objects:
nothing mattered or had a name:
the world was made of air, which waited.

I knew rooms full of ashes,
tunnels where the moon lived,
rough warehouses that growled 'get lost',
questions that insisted in the sand.

Everything was empty, dead, mute,
fallen abandoned, and decayed:
inconceivably alien, it all
belonged to someone else - to no one:

till your beauty and your poverty
filled the autumn plentiful with gifts

Pablo Neruda

 
Vũ Hoàng Linh - by Templates para novo blogger